News and Announcements

မှိုဆိပ် (Aflatoxin) ကင်းစင်အောင် စီမံခြင်း

---

ထိုင်းနိုင်ငံအပါအဝင် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ တိရစ္ဆာန်အစာအဖြစ် ပြောင်းတင်ပို့ရာတွင် အဓိကအကျဆုံးနှင့် အရေးကြီးဆုံး စိန်ခေါ်မှုမှာ မှိုဆိပ် (Aflatoxin) ကင်းစင်ရေးပင် ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တိရစ္ဆာန်အစာစက်ရုံများသည် မှိုဆိပ်ပါဝင်မှုကို အလွန်တင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးပြီး သတ်မှတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်ပါက ဝယ်ယူရန် ငြင်းပယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဈေးနှိမ်ခြင်းများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။

ထို့ကြောင့် တောင်သူများနှင့် ကုန်သည်များအတွက် အရည်အသွေးပြည့်မီပြီး ဈေးကောင်းရရှိစေရန် "ပြောင်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် မှိုဆိပ် (Aflatoxin) ကင်းစင်အောင် စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲနည်း" အသေးစိတ်ဆောင်းပါးကို ဖော်ပြပေးလိုက်ရပါသည်-

ပြောင်းဖူးတွင် ဖြစ်တတ်သော မှိုဆိပ် (Aflatoxin) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

မှိုဆိပ် (Aflatoxin) ဆိုသည်မှာ Aspergillus flavus နှင့် Aspergillus parasiticus အမည်ရှိ မှိုမျိုးစိတ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အဆိပ်အတောက် ဖြစ်သည်။ ဤမှိုများသည် အစိုဓာတ်နှင့် အပူချိန်မြင့်မားသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလွယ်တကူ ပေါက်ဖွားနိုင်ပြီး အဝါရောင် သို့မဟုတ် စိမ်းဝါရောင် မှိုမှုန်များအဖြစ် တွေ့ရတတ်သည်။ ၎င်းမှိုဆိပ်ပါဝင်သည့် တိရစ္ဆာန်အစာများကို ကျွေးမိပါက ကြက်၊ ဝက်၊ နွား စသည့် တိရစ္ဆာန်များ၏ ကိုယ်ခံအားကျဆင်းခြင်း၊ အသည်းပျက်စီးခြင်း၊ ကြီးထွားမှုနှေးကွေးခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းများအထိ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သောကြောင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးတွင် အထူးပင်တားမြစ်ထားသည်။

မှိုဆိပ် (Aflatoxin) ကင်းစင်စေရန် စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲနည်းလမ်းများ

မှိုဆိပ်ကာကွယ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို (က) စိုက်ပျိုးချိန်မှ ရိတ်သိမ်းမီကာလ နှင့် (ခ) ရိတ်သိမ်းချိန်မှ သိုလှောင်တင်ပို့သည့် ကာလ ဟူ၍ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ၍ စနစ်တကျ စီမံရပါမည်။

(က) စိုက်ပျိုးချိန်မှ ရိတ်သိမ်းမီကာလ (Pre-Harvest Management)

မှိုဆိပ်သည် အပင်ခင်းထဲ၌ပင် စတင်စွဲကပ်နိုင်သောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ကြိုတင်ကာကွယ်ရပါမည်-

၁။ ဒဏ်ခံနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ရွေးချယ်ပါ: ရာသီဥတုနှင့် ကိုက်ညီပြီး ရောဂါနှင့် ပိုးမွှားဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိသော ဗီဇပါဝင်သည့် F1 Hybrid (မျိုးစပ်ပြောင်း) များကို အဓိက ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးပါ။

၂။ ပိုးမွှားနှင့် ရောဂါများကို နှိမ်နင်းပါ: ပြောင်းဖူးထိုးပိုးနှင့် ဖောငရဲစားပိုး (Fall Armyworm) များသည် ပြောင်းဖူးအဆုများကို ကိုက်ဖြတ်ဖျက်ဆီးတတ်သည်။ ပိုးကိုက်ရာမှတစ်ဆင့် မှိုစပိုး (Spores) များ အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်ပေါက်ဖွားနိုင်သဖြင့် ပိုးမွှားကို ကြိုတင်ကာကွယ်နှိမ်နင်းပါ။

၃။ အပင်အာဟာရ မျှတပါစေ: အပင်ကို ရေနှင့် မြေဩဇာ (အထူးသဖြင့် ရွက်ဖျန်းအားဆေးနှင့် ပိုတက်စီယမ်၊ ဘိုရွန်ဓာတ်များ) စနစ်တကျကျွေးပြီး သန်မာအောင် ထားခြင်းဖြင့် အပင်၏ သဘာဝကိုယ်ခံအားကို မြှင့်တင်ကာ မှိုစွဲကပ်မှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။

(ခ) ရိတ်သိမ်းချိန်လွန်နှင့် သိုလှောင်မှုကာလ (Post-Harvest & Storage Management) — အရေးကြီးဆုံးအပိုင်း

မှိုဆိပ်အများစုသည် ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် မှားယွင်းစွာ ကိုင်တွယ်ခြင်းနှင့် သိုလှောင်ခြင်းကြောင့် အဆမတန် တိုးပွားလာခြင်း ဖြစ်သည်။

၁။ မှန်ကန်သော အချိန်တွင် ရိတ်သိမ်းပါ: ပြောင်းဖူးများ ရင့်မှည့်မှုအပြည့်ရှိချိန် (အစေ့၏ အောက်ခြေတွင် အမည်းစက်လေးများ ပေါ်လာချိန်) တွင် ရိတ်သိမ်းရပါမည်။ ရင့်မှည့်ချိန်ထက် နောက်ကျပြီး ခင်းလုံးကျွတ် ထားပစ်ပါက မှိုဆိပ် ပိုမိုတိုးပွားလာနိုင်သည်။

၂။ အမြန်ဆုံး အခြောက်ခံပါ (အရေးကြီးဆုံးအချက်): ရိတ်သိမ်းပြီး ပြောင်းဖူးများကို ပုံထားခြင်း၊ အိတ်သွတ်ထားခြင်းများ လုံးဝမပြုလုပ်ရပါ။ ရိတ်သိမ်းပြီး ၂၄ နာရီမှ ၄၈ နာရီအတွင်း နေလှန်းကွင်းတွင်ဖြစ်စေ၊ အခြောက်ခံစက် (Dryer) ဖြင့်ဖြစ်စေ အမြန်ဆုံး အခြောက်ခံရပါမည်။

၃။ စိုထိုင်းဆ (Moisture Content) ကို ၁၄% အောက် လျှော့ချပါ:

* မှိုများ ဆက်လက်မပေါက်ဖွားနိုင်ရန်အတွက် ပြောင်းစေ့၏ စိုထိုင်းဆကို $14\%$ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ချက် $13.5\%$ ဝန်းကျင် ရောက်အောင် ခြောက်သွေ့အောင် လုပ်ရပါမည်။ စိုထိုင်းဆ $15\%$ အထက်ရှိနေပါက မှိုဆိပ်များ ရက်ပိုင်းအတွင်း အဆမတန် ပွားများလာပါလိမ့်မည်။

၄။ အမည်းစေ့နှင့် ပုပ်စေ့များကို ဖယ်ထုတ်ပါ: ခြွေလှေ့ပြီးနောက် ပိုးကိုက်ထားသော အစေ့များ၊ အရောင်ပျက်နေသော အစေ့များနှင့် မှိုစွဲနေသော ပြောင်းစေ့များကို သီးသန့်ဖယ်ထုတ် (Grading) ရပါမည်။ ၎င်းအစေ့များတွင် မှိုဆိပ်အများဆုံး ပါဝင်နေတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

၅။ သိုလှောင်ရုံ စီမံခန့်ခွဲမှု:

* သိုလှောင်ရုံသည် လေဝင်လေထွက်ကောင်းပြီး မိုးရေမစိုစွတ်သော နေရာဖြစ်ရပါမည်။

* ပြောင်းအိတ်များကို ကွန်ကရစ်ကြမ်းပြင်ပေါ် တိုက်ရိုက်မတင်ဘဲ သစ်သားပလတ် (Pallets) များခံပြီး တင်ရပါမည်။

* သိုလှောင်ရုံအတွင်း ကြွက်နှင့် ပိုးမွှားများ ကင်းစင်အောင် လုပ်ဆောင်ပါ (ကြွက်ချေးနှင့် ကပ်ပါးပိုးများသည် မှိုပေါက်ဖွားမှုကို အားပေးသည်)။

နိဂုံးချုပ်အကြံပြုချက်

ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တင်ပို့မည့် ပြောင်းစိုက်တောင်သူများနှင့် ကုန်သည်များအနေဖြင့် "အစိုဓာတ်သည် မှိုဆိပ်၏ ရန်သူ" ဖြစ်သည်ကို အမြဲနှလုံးသွင်းရပါမည်။ အပင်ခင်းတွင် ပိုးမွှားဒဏ်မှ ကာကွယ်ပြီး၊ ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် "အမြန်ခြောက်သွေ့အောင်လုပ်ခြင်း" နှင့် "စိုထိုင်းဆကို $14\%$ အောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း" တို့ကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါက ထိုင်းနိုင်ငံအပြင် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ မှိုဆိပ် (Aflatoxin) လုံးဝကင်းစင်သော အရည်အသွေးမြင့် ပြောင်းများကို ယုံကြည်စိတ်ချစွာ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။